İçeriğe geç
Terapi Yöntemleri

EMDR Terapisi: Travma Tedavisinde Etkili Bir Yöntem

EMDR terapisi, travma ve diğer psikolojik sorunların tedavisinde kullanılan bilimsel olarak kanıtlanmış etkili bir yöntemdir. EMDR süreci ve etkileri hakkında bilgi edinin.

Ahmet Kaya tarafından yazıldı

Beyoğlu, İstanbul · Yayın: 20 Mayıs 2025 · 3 dk okuma

Bu yazıda · 7 bölüm

EMDR Terapisi Nedir?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing - Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), 1987 yılında Francine Shapiro tarafından geliştirilen ve travma tedavisinde dünya çapında kabul görmüş bir psikoterapi yöntemidir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde birinci basamak tedaviler arasında önerilmektedir.

EMDR'nin temel prensibi, travmatik anıların beynin bilgi işleme mekanizmasında "takılı" kaldığı ve uygun uyarımlarla bu anıların yeniden işlenebileceği fikridir. Bilateral uyarım (çift yönlü göz hareketleri, dokunuşlar veya sesler) kullanılarak travmatik anıların duygusal yükü azaltılır ve uyumlu bir biçimde hafızaya entegre edilir.

EMDR Nasıl Çalışır?

Uyumsal Bilgi İşleme Modeli

EMDR, Shapiro'nun uyumsal bilgi işleme modelini temel alır. Bu modele göre beynimiz, yaşantıları doğal olarak işleme ve anlamlandırma kapasitesine sahiptir. Ancak travmatik olaylar sırasında bu doğal işleme mekanizması bozulur ve anılar işlenmemiş halde kalır.

İşlenmemiş travmatik anılar, orijinal duygu, düşünce ve bedensel duyumlarıyla birlikte depolanır. Bu nedenle travmayı hatırlatan herhangi bir tetikleyici, kişide yoğun duygusal ve fizyolojik tepkilere neden olabilir.

Bilateral Uyarım

EMDR seanslarında terapist, danışanın travmatik anıya odaklanmasını isterken aynı anda bilateral uyarım uygular. En yaygın yöntem, terapistin parmaklarını sağa ve sola hareket ettirerek danışanın gözleriyle takip etmesini sağlamasıdır. Alternatif olarak dokunsal uyarım veya işitsel uyarım da kullanılabilir.

Bu uyarımın beynin bilgi işleme mekanizmasını aktive ettiği ve travmatik anının yeniden işlenmesine olanak tanıdığı düşünülmektedir.

EMDR Terapisinin Sekiz Aşaması

EMDR yapılandırılmış bir protokol izler ve sekiz aşamadan oluşur:

1. Geçmiş ve Tedavi Planlaması

Terapist, danışanın geçmişini, mevcut şikayetlerini ve tedavi hedeflerini değerlendirir. Hedef anılar ve işlenecek deneyimler belirlenir.

2. Hazırlık

Danışana EMDR süreci hakkında bilgi verilir ve stres yönetimi teknikleri öğretilir. Güvenli yer egzersizi gibi kaynaklar oluşturulur. Bu aşama danışanın seanslar sırasında ve arasında kendini güvende hissetmesini sağlar.

3. Değerlendirme

Hedef anıyla ilgili görüntü, olumsuz inanç, olumlu inanç, duygu ve bedensel duyum belirlenir. Rahatsızlık düzeyi ve olumlu inancın geçerliliği ölçeklenir.

4. Duyarsızlaştırma

Danışan hedef anıya odaklanırken bilateral uyarım uygulanır. Danışanın sübjektif rahatsızlık düzeyi sıfıra veya uygun bir seviyeye düşene kadar bu işlem tekrarlanır.

5. Yerleştirme

Olumlu inanç güçlendirilir ve hedef anıyla ilişkilendirilir. Danışan artık o anıyı düşündüğünde kendisi hakkında olumlu bir inancı hissedebilir.

6. Beden Taraması

Danışan hedef anıyı ve olumlu inancı düşünürken bedenini tarar. Kalan herhangi bir bedensel gerilim veya rahatsızlık üzerinde çalışılır.

7. Kapanış

Seans güvenli bir şekilde sonlandırılır. Danışana seanslar arasında neler bekleyebileceği anlatılır ve başa çıkma stratejileri hatırlatılır.

8. Yeniden Değerlendirme

Bir sonraki seansta önceki çalışmanın etkileri değerlendirilir. Gerekirse ek işleme yapılır ve tedavi planı güncellenir.

EMDR Hangi Sorunlarda Kullanılır?

EMDR başlangıçta travma tedavisi için geliştirilmiş olsa da günümüzde çok daha geniş bir yelpazede kullanılmaktadır:

  • Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)
  • Kaygı bozuklukları ve fobiler
  • Depresyon
  • Yas ve kayıp
  • Performans kaygısı
  • Kronik ağrı
  • Bağımlılıklar
  • Çocukluk çağı travmaları

EMDR'nin Etkinliği

Bilimsel araştırmalar, EMDR'nin özellikle travma tedavisinde oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Birçok çalışma, EMDR'nin travma sonrası stres bozukluğu belirtilerini önemli ölçüde azalttığını ortaya koymuştur. Bazı araştırmalarda, tek travma yaşantılarında üç ile altı seans içinde belirgin iyileşme rapor edilmiştir.

EMDR Hakkında Sık Sorulan Sorular

  • EMDR acı verir mi? EMDR seanslarında geçici olarak rahatsızlık hissedilebilir, ancak terapist süreci yönetir ve danışanı destekler.
  • EMDR hipnoz mudur? Hayır, danışan seans boyunca tamamen bilinçlidir ve kontroldedir.
  • EMDR kaç seans sürer? Tek travma yaşantılarında üç ile altı seans yeterli olabilirken, karmaşık travmalarda daha uzun sürebilir.

Profesyonel Yardım Almak

EMDR terapisi, bu konuda özel eğitim almış ve sertifika sahibi terapistler tarafından uygulanmalıdır. Travma yaşantılarıyla başa çıkmakta zorlanıyorsanız, EMDR eğitimi almış bir psikolog ile görüşmek hayatınızda önemli bir dönüm noktası olabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavinin yerine geçmez. Acil bir sağlık sorununda 112'yi arayın.

Paylaş:WhatsApp'ta gönder

Bu konuda destek almak isterseniz

Ahmet Kaya

Psikolog

5 üzerinden 4,5 puan, 2 yorum

  • Çift Terapisi
  • Aile Terapisi

EMDR ile çalışan diğer uzmanlar

Tümünü gör